Wytwarzanie i charakterystyka kompozytów na osnowie miedzi wzmacnianych nanorurkami węglowymi.
Fabrication and characterization of copper based composites reinforced by carbon nanotubes.
Justyna Grzegorek
Streszczenie
Przedmiotem badań rozprawy doktorskiej jest wytwarzanie oraz charakterystyka mikrostruktury i właściwości kompozytów na osnowie miedzi wzmacnianych wielościennymi nanorurkami węglowymi. W chwili obecnej struktury węglowe typu grafen, fulereny i nanorurki węglowe znalazły duże zainteresowanie badawcze ze względu na ich unikalne właściwości w szczególności jako fazy wzmacniające w kompozytach. Istotnym elementem jest równomierne rozłożenie tych faz w osnowie kompozytu oraz odpowiednie połączenie na granicy międzyfazowej. Te dwa elementy najbardziej wpływają na końcowe właściwości kompozytu.
Niniejsza rozprawa dotyczy wytwarzania kompozytów drogą metalurgii proszków złożonej z mielenia kompozycji proszkowych (miedź + nanorurki węglowe) w planetarnym młynie kulowym, a następnie zagęszczaniu proszków do postaci masywnej wykorzystując dwie metody wysokotemperaturowe: jednoosiowe spiekanie w próżni oraz spiekanie plazmowe. Proces mielenia przeprowadzono dla kompozycji proszkowych z 1 i 3% obj. CNT stosując czas mielenia do 32 godzin. W wyniku analizy mikrostrukturalnej mielonych proszków po różnych czasach mechanicznej syntezy stwierdzono, że najbardziej odpowiednim jest ośmiogodzinne mielenie, po którym obserwowano rozdrobnienie krystalitów miedzi do zakresu nanometrycznego, umiarkowany stopień utlenia proszków miedzi i zdefektowania nanorurek. Procesy zagęszczania mielonych kompozycji proszkowych pozwoliły na wytworzenie materiałów litych o średniej porowatości około 2%, która nie zależy silnie od czasu mielenia i ilości dodatku nanorurek węglowych. Badania wytrzymałościowe litych próbek wykazały, że umowna granica plastyczności dla kompozytu z 3% obj. mielonego 8 godzin i prasowanego jednoosiowo wynosi około 449 MPa, podczas gdy dla spiekanego plazmowo 510 MPa. Główną przyczyną powyższej różnicy jest różnica w porowatości, odpowiednio 2,2% i 1% tych materiałów, ponieważ charakteryzują się podobną wielkością ziarna osnowy na poziomie 250 nm. Dodatek nanorurek węglowych w ilości 3 % obj. powoduje prawie siedmiokrotny wzrost wytrzymałości oraz dwukrotny wzrost plastyczności kompozytów w porównaniu do czystej miedzi otrzymanej tą sama technologią. Przeprowadzone badania oporności właściwej wykazały, że obecność tlenków i porów bardzo silnie wpływa na transport ładunków elektrycznych. W przypadku próbki spiekanej plazmowo oporność właściwa wynosiła 1,91 x 10-8 Ω·m a prasowanej jednoosiowo 3,37 x 10-8 Ω·m.
Podsumowując, w pracy doktorskiej na podstawie systematycznych badań wykazano, że kompozyty wytworzone poprzez mechaniczną syntezę proszków miedzi z dodatkiem
3% obj. CNT przez 8 godzin a następnie spiekane plazmowo posiadają najlepszą kombinację właściwości mechanicznych i przewodności elektrycznej w porównaniu do wszystkich innych przebadanych, a w szczególności do czystej miedzi.
Abstract
The subject of the doctoral dissertation is the production and characterization of the microstructure and properties of composites based on copper matrix reinforced with multi-wall carbon nanotubes. At present, the structural forms of carbon like graphene, fullerenes and carbon nanotubes have found a great deal of research interest due to their unique properties, in particular as reinforcing phases in composites. An important element is the homogenous distribution of these phases in the matrix of the composite and the appropriate connection at the interface. These two elements affect the final properties of the composite the most.
This dissertation concerns the preparation of composites by powder metallurgy consisting of milling powder compositions (copper + carbon nanotubes) in a planetary ball mill, and then sintering powders to a massive form using two methods: vacuum sintering and plasma sintering. The milling process was performed for two powder compositions with
1 and 3 vol. % CNT using a milling time of up to 32 hours. As a result of microstructural analysis of milled powders after different milling times, it was found that the eighth hourly milling was the most appropriate, after which the copper crystals were refinement to the nanometer range, moderate oxidation of copper powders and defect of nanotubes. Compaction processes of milled powder allowed to produce bulk materials with an average porosity of about 2%, which does not depend strongly on the milling time and the amount of carbon nanotubes. Compression tests of sintered samples showed that the yield stress of the composite with 3 vol. % CNT milled 8 hours and uniaxial pressed, is about 449 MPa while for sintered by SPS 510 MPa. The main reason for the above difference is the difference in porosity, respectively 2.2% and 1% of these materials, because they have a similar size of the grains of about 250 nm. Addition of carbon nanotubes in the amount of 3 vol. % causes almost seven-fold increase in strength and a twofold increase in the plasticity of composites compared to pure copper obtained with the same technology. The conducted specific resistance tests showed that the presence of oxides and pores strongly affects the transport of electric charges. In the case of a plasma sintered sample, the specific resistivity was 1.91 x 10-8 Ω·m and the single-axis compression 3.37 x 10-8 Ω·m.
Summarising, the dissertation on the basis of systematic studies showed that the composites produced by milling copper powders with the addition of 3 vol. % CNT for 8 hours and then sintered by SPS method have the best combination of mechanical properties and electrical conductivity compared to all other tested, and in particular to pure copper.
Wyznaczanie naprężeń I-rzędu z wykorzystaniem dyfrakcji rentgenowskiej
Bogusz Kania
Streszczenie
Wiele materiałów wykazuje złożony i niejednorodny stan naprężeń własnych, bezpośrednio wpływający na ich zachowanie w czasie eksploatacji. Praca przedstawia oryginalną metodę wyznaczania stanu naprężeń materiałów polikrystalicznych za pomocą dyfrakcji rentgenowskiej. Proponowane podejście stanowi połączenie geometrycznej kontroli głębokości wnikania promieniowania w badany materiał z (wykorzystującym znajomość tekstury krystalograficznej próbki i procedurę najmniejszych kwadratów) ogólnym dopasowaniem poszukiwanego tensora naprężenia do zmierzonego dyfrakcyjnie tensora odkształcenia materiału. Stosowane techniki obliczeniowe pozwalają na rejestrację danych pomiarowych przy znacznie większej swobodzie orientowania wektora dyfrakcji względem powierzchni próbki, niż w standardowej metodzie sin2ψ. Umożliwia to prowadzenie pomiarów i analiz niedostępnych dla klasycznych technik badania stanu naprężeń, istotnie poszerzając możliwości badawcze wykorzystywanej aparatury naukowej. Szczególne zastosowanie proponowana metoda znajduje w analizie stanu naprężeń cienkich (1 ÷ 20 μm) warstw funkcjonalnych i materiałów gradientowych, gdzie kontrola głębokości, z której pochodzi sygnał dyfrakcyjny, może być kluczowa dla prawidłowej identyfikacji wartości naprężeń cechujących rozpatrywaną próbkę. Prezentowane podejście oferuje również kryterium identyfikacji niejednorodności stanu naprężeń lub tekstury krystalograficznej w danych pochodzących z pomiarów o zmiennej głębokości wnikania promieniowania w materiał. Pozwala to na podjęcie decyzji o przeprowadzeniu badań tomograficznych dla danej próbki, eliminując ewentualne błędy w interpretacji wyników standardowych pomiarów. Proponowana metoda umożliwia także badanie zależności tensora naprężenia od orientacji krystalograficznej dyfraktujących grup ziaren, bez konieczności stosowania modeli opisujących sprężysto-plastyczne zachowanie próbki. Wymienione możliwości pomiarowe i analityczne zawarte zostały w stworzonym oprogramowaniu komputerowym o nazwie TARSIuS: Texture-Aided Residual Stress Investigation System, za pomocą którego opisywana metoda badawcza wdrożona została w Laboratorium Dyfrakcji Rentgenowskiej IMIM PAN. Przygotowane oprogramowanie służyć może implementacji opracowanych technik w innych laboratoriach, stosujących dyfrakcję rentgenowską w badaniach materiałowych. Dzięki umożliwionej przez program TARSIuS częściowej automatyzacji zadań pomiarowych i wydajnym procedurom obróbki danych, prezentowana metoda badawcza ma znaczenie praktyczne.
Abstract
Many materials exhibit a complex and heterogeneous state of residual stress which directly affects their properties during exploitation. The thesis presents an original method of determining the stress state of polycrystalline materials using X-ray diffraction. The proposed approach is a combination of geometrical controlling of the depth of penetration of radiation into the investigated material with a general least-squares fitting of the stress tensor to the diffractively measured strain tensor of the specimen. Knowledge about crystallographic texture of the sample can also be involved into measurement and analytical procedure. The applied calculation techniques allow a flexible orientation of the diffraction vector relatively to the specimen surface, contrary to the sin2ψ method, where constant direction of diffraction vector tilting is necessary. Such flexibility in the measurement scheme significantly broadens the research capabilities of particular scientific equipment. Important field for application of the proposed method is analysis of thin (1 ÷ 20 μm) functional coatings and gradient materials, where controlling the depth of origin of the diffraction signal may be crucial for proper identification of the stress values. Developed approach also offers a criterion for identification of inhomogeneity of stress state or crystallographic texture, which inhomogeneity can be then tracked in the data from standard measurements with variable radiation penetration depth. This makes possible to decide if tomographic measurements should be carried out for a given specimen, eliminating possible errors related with the use of standard investigations. The proposed method allows also a studying of stress tensor dependence on the crystallographic orientation of diffracting groups of grains, without applying the models describing elastic-plastic behavior of the material. These measurement and analytical capabilities have been wrapped into the prototype of a computer software called TARSIuS: Texture-Aided Residual Stress Investigation System. With the use of TARSIuS, the developed method has been implemented in the X-ray Diffraction Laboratory of IMIM PAN. This prototype software can be used for the application of the proposed techniques in other laboratories that use X-ray diffraction in material testing and investigation. Partial automation of measurement tasks and efficient data processing offered by TARSIuS make presented research method practically significant.
Recenzja - Prof. A. Baczmański
Mikrostruktura i właściwości mechaniczne aluminium i jego stopów po wyciskaniu metodą KoBo
Microstructure and mechanical properties of aluminium and its alloys after extrusion via KoBo method
Paweł Koprowski
Streszczenie
W niniejszej pracy doktorskiej badano efekty wywołane odkształceniem plastycznym aluminium i jego stopów przez osiowo symetryczne wyciskanie w oscylującej matrycy metodą KoBo. Metoda ta wywołuje zmiany schematu odkształcenia plastycznego prowadząc do innego stanu naprężeń niż w przypadku wyciskania konwencjonalnego. Do badań wybrano: aluminium wysokiej czystości Al6N, stop o czystości technicznej AA1070 oraz stop umacniany wydzieleniowo AA6013. Badania przeprowadzone na dwóch pierwszych metalach pozwoliły na stwierdzenie, że odkształcenie metodą KoBo przy tych samych parametrach może prowadzić do różnej odpowiedzi mikrostrukturalnej. Dla Al6N mikrostruktura była częściowo zrekrystalizowana, natomiast dla AA1070 zbliżona do stopu wyciskanego konwencjonalnie na zimno.
W dalszej części pracy wyjaśniono, że mikrostruktura i właściwości mechaniczne mogą być kontrolowane przez zmianę parametrów wyciskania dzięki nakładaniu się efektów odkształcenia plastycznego i dynamicznej odbudowy mikrostruktury, co będzie miało wpływ na późniejsze procesy wydzieleniowe w stopie AA6013. W celu poznania możliwości sterowania strukturą stopu wybrano dwie oscylacje matrycy: 2,5 Hz i 8 Hz. Tak dobrane parametry sprawiły, że materiał zachowywał się odmiennie podczas starzenia po odkształceniu plastycznym. Dla niskiej częstotliwości materiał cechował się stabilnością mikrostruktury. Wyniki statycznej próby rozciągania oraz twardości pokazały niemal jednakowe wartości niezależnie od czasu starzenia. Dla wyższej częstotliwości stop zachował siłę pędną wydzielania podczas procesu starzenia uzyskując maksimum właściwości wytrzymałościowych po 2-godzinnym starzeniu w temperaturze 165°C. W celu wyjaśnienia mechanizmów powodujących różne zachowanie stopu aluminium wykorzystano szereg technik badawczych. Przy użyciu dyfrakcji elektronów wstecznie rozproszonych (EBSD) w skaningowym mikroskopie elektronowym (SEM) analizowano takie parametry jak wielkość ziarna, długość granic ziaren na jednostkę powierzchni oraz teksturę. Transmisyjną mikroskopię elektronową (TEM) wykorzystano do identyfikacji wydzieleń w stopie. Skaningowa kalorymetria różnicowa (DSC) posłużyła do badania przemian fazowych zachodzących podczas nagrzewania. Przy pomocy rentgenowskiej analizy fazowej (XRD) identyfikowano fazy występujące w materiale. Wyniki pokazały, że dla wyższej częstotliwości mikrostruktura posiada znamiona odnowy struktury krystalicznej. Dalsze badania nad procesem wydzielania doprowadziły do ustalenia typu wydzieleń dla materiałów odkształcanych z różną częstotliwością. Wariant KoBo 2,5 Hz doprowadził do wystąpienia stabilnych wydzieleń typu Q w stopie, natomiast zastosowanie wyciskania z częstotliwością 8 Hz sprawiło, że po przeróbce plastycznej materiał posiadał niewielkie umocnienie, wykazując zdolność do umacniania wydzieleniowego. Po samym odkształceniu KoBo w wariancie 8 Hz nie obserwowano wydzieleń powodujących umocnienie. Wydzielenia β'', które uznawane są za najsilniej umacniające stopy serii 6xxx pojawiły się dopiero po 2-godzinnym starzeniu w temperaturze 165°C odkształconego materiału. Analizując krzywe DSC podczas izotermicznego grzania zaobserwowano, że maksima pochodzące od procesu wydzielania nie są obecne dla wariantu 2,5 Hz, natomiast występują dla 8 Hz. Wyniki uzyskane za pomocą TEM i DSC potwierdziły, że uzyskany stan wydzieleń po procesie KoBo, jest główną przyczyną podatności materiału na proces starzenia. Na podstawie przeprowadzonych badań stwierdzono że odpowiednim doborem parametrów metody KoBo możliwe jest sterowanie mikrostrukturą, a tym samym właściwościami mechanicznymi stopów aluminium.
Abstract
In the following dissertation, effects caused by plastic deformation of aluminum and its alloys via axially symmetrical extrusion with additional oscillation of die using KoBo method were extensively studied. Oscillation of die causes change in the plastic deformation scheme leading to different state of stress than in case of conventional extrusion. Materials selected to research were as follows: high purity Al6N aluminum, technical purity AA1070 and precipitation hardening AA6013 alloy. Research performed on the first two metals allowed to observe that the KoBo deformation with the same parameters can lead to different microstructural response. For Al6N the microstructure was partially recrystallized whereas for the AA1070 it was similar to cold extruded aluminium.
In the further part of dissertation a thesis has been proposed that microstructure and mechanical properties may be controlled by changing the extrusion parameters owing to impose of plastic deformation effects and dynamic microstructure renewal, what may have the influence on subsequent precipitation processes for AA6013 alloy. Two oscillations of the die were chosen: 2.5 Hz and 8 Hz. The chosen parameters caused that material behavior during post-deformation ageing was different. For a low oscillation frequency material was stable, results obtained from static tensile tests and hardness measurements showed almost constant values, independently of the ageing time. For a higher oscillation frequency, an alloy remained driving force responsible for ageing process, obtaining peak strength after 2 hours of ageing at 165°C. In order to explain mechanisms causing different behavior of aluminum alloy numerous research techniques were used. Using electron backscattered diffraction (EBSD) in scanning electron microscope (SEM) parameters such as grain size, grain boundary density and local texture were analyzed. Transmission electron microscopy (TEM) was used to identify precipitates in the alloy. Differential scanning calorimetry (DSC) was used to study phase transformations during heating. Attempts to identify the phases in the material were done by means of X-ray phase analysis. The results showed that for a higher frequency the microstructure showed crystal structure renewal. Further studies on the precipitation process led to the determination of the type of precipitates for materials deformed with different frequencies. The KoBo 2.5 Hz variant led to achievement of stable Q-type precipitates in the alloy, while extrusion with die oscillation frequency caused that after plastic deformation the material had a low strengthening, however, it exhibits the ability to precipitation strengthening. After the 8 Hz KoBo deformation strengthening precipitates were not observed. The β'' phase, which is considered to be the strongest strengthening phase of the 6xxx series, appeared during aging. Analysis of the DSC curves during isothermal heating showed that peaks from the precipitation process were not present for the 2.5 Hz variant, but occured at 8 Hz. The results obtained from TEM and DSC confirmed that the material state after the KoBo process is the main reason of its susceptibility to aging process. Based on conducted research, it was concluded that by the appropriate choice of KoBo method parameters it is possible to control the microstructure and thus the mechanical properties of aluminum alloys.
Recenzja - Prof. M. Lewandowska
Właściwości termodynamiczne stopów Li-Pb-Sb
Thermodynamic properties of Li-Pb-Sb alloys
Sylwia Terlicka
Streszczenie
Głównym celem niniejszej pracy było wyznaczenie właściwości termodynamicznych stopów z układów Li-Sb oraz Li-Pb-Sb. Rozprawa została podzielona na dwa etapy. Pierwszy polegał na wyznaczeniu właściwości termodynamicznych układu dwuskładnikowego z wykorzystaniem dwóch technik pomiarowych:. kalorymetrycznej oraz pomiaru sił elektromotorycznych ogniw stężeniowych. Entalpie tworzenia faz międzymetalicznych występujących w układzie Li-Sb określono za pomocą metody bezpośredniej reakcji (DRC). Pomiary te wykonano w temperaturze 942 K dla fazy Li3Sb oraz 820 K dla fazy Li2Sb. Wyniki entalpii tworzenia fazy Li2Sb zostały otrzymane po raz pierwszy w skali światowej metodami kalorymetrycznymi. Ponadto w tej części pracy doktorskiej zaprezentowano zmierzone po raz pierwszy wartości entalpii mieszania stopów z układu Li-Sb metodą kalorymetryczną w czterech różnych temperaturach (820 K, 922 K, 942 K, 1024 K) w szerokim zakresie stężeń. Wartości te były ujemne w całym mierzonym zakresie stężeń z minimum korespondującym ze stężeniem wysokotemperaturowej fazy Li3Sb. Co więcej w pierwszej części rozprawy doktorskiej zostały wyznaczone wartości takich funkcji termodynamicznych jak aktywność Li, cząstkowe entalpie i entropie Li i energie swobodne Gibbsa oraz nadmiarowe entropie i energie swobodne Gibbsa Li w ciekłych stopach z układu Li-Sb za pomocą pomiarów sił elektromotorycznych ogniw stężeniowych. Wartości aktywności Li w ciekłej fazie układu Li-Sb prezentują silne ujemne odstępstwa od prawa Raoulta w całym zmierzonym zakresie stężeń. Dodatkowo cząstkowe entalpie Li oraz cząstkowe i nadmiarowe energie swobodne Gibbsa Li wyznaczone tą techniką miały ujemne wartości w całym badanym zakresie stężeń. Wartości cząstkowej entropii Li zmieniają się z dodatnich na ujemne dla stopu o zawartości XLi = 0,20 co jest zgodne z zaobserwowaną zmianą nachylenia krzywej siły elektromotorycznej od temperatury. Wszystkie uzyskane w pomiarach sił elektromotorycznych wyniki zostały porównane i były w zbliżone do danych literaturowych.
Druga część rozprawy doktorskiej zawiera oryginalne wyniki pomiarów kalorymetrycznych entalpii mieszania ciekłych stopów z układu Li-Pb-Sb w szerokim zakresie temperatury w dwóch wybranych temperaturach. Materiałem wyjściowym dla każdej z piętnastu serii pomiarowych był ciekły w temperaturze pomiaru, stop dwuskładnikowy wytworzony bezpośrednio w kalorymetrze. Później dodawano odpowiedni trzeci składnik by utworzyć końcowy stop. Otrzymane wartości entalpii mieszania w układzie Li-Pb-Sb były ujemne w całym mierzonym zakresie stężeń, wykazując silne chemiczne oddziaływania pomiędzy składnikami. Ponadto wartości entalpii mieszania w tym układzie trójskładnikowym, gdzie stopami wyjściowymi były te z układów Li-Pb lub Pb-Sb malały wraz z dodatkiem trzeciego składnika. Z drugiej strony dla stopów gdzie stopem wyjściowym były te z układu Li-Sb wartości entalpii mieszania rosły wraz z dodatkiem trzeciego składnika. Kształt krzywej zależności entalpii mieszania od stężenia XSb lub XLi, gwałtowny spadek wartości tych entalpii mieszania najprawdopodobniej sugerują tworzenie się asocjatów w fazie ciekłej. Zaobserwowane nieciągłości w wartościach cząstkowych molowych entalpii Li oraz Sb oraz występujące minima funkcji entalpii mieszania od stężenia Sb oraz Li wskazują na tworzenie się fazy stałej i tym samym przekroczenie linii likwidus w układzie Li-Pb-Sb w badanych temperaturach i zakresie stężeń.
Abstract
The main aim of the present work was to determine the thermodynamic properties of Li-Sb and Li-Pb-Sb system. The dissertation is divided into two stages. In the first stage, the thermodynamic properties of binary system were investigated with the use of calorimetry and electromotive force measurements techniques. The values of the formation enthalpy of intermetallic phases existing in Li-Sb system were measured by a direct reaction calorimetry (DRC) method. The experiments for the Li3Sb and Li2Sb phase were performed at 942 K and 820 K, respectively. The results of these measurements for Li2Sb were obtained, for the first time, by the calorimetric method. Moreover, this part of the thesis presents the mixing enthalpy of Li-Sb alloys, measured for the first time, with the use of a drop calorimetry method at four different temperatures (820 K, 922 K, 942 K, 1024 K) in a wide range of concentrations. These values were negative in an entire measured concentration, with the minimum corresponding to the high melting Li3Sb phase. Furthermore, in first part of experimental work, the values of the thermodynamic quantities, such as activity of Li, partial enthalpy of Li, partial and excess Gibbs energy and entropy of Li of liquid Li-Sb alloys were calculated basing on obtained from the electromotive force measurements (EMF) of concentration cells temperature dependence of EMF. It was shown that the activity of Li in the liquid phase of Li-Sb system has strong negative deviations from Raoult's law in the entire measured concentration range. In addition, the partial enthalpy of Li and the partial and excess energy of Gibbs Li, determined by this technique, were negative throughout the entire studied range of concentrations. The values of the partial entropy of Li change from positive to negative for XLi = 0.20, which is consistent with the recorded change in the slope of EMF(T) curves. All obtained electrochemical results were compared and agree well with the available literature data.
The second stage of this work included the original calorimetric measurements of mixing enthalpy of Li-Pb-Sb alloys in a wide range of concentrations for two selected temperatures. The starting materials of each of the fifteen conducted series were a liquid, at the measurements temperature, binary alloys produced directly during the calorimetric experiments. Then, the corresponding third component was added and the final alloys were formed. The values of mixing enthalpy of Li-Pb-Sb alloys, obtained calorimetrically for the first time, were negative in the whole measured range of concentrations, indicating strong chemical interactions between the components. The integral mixing enthalpy of ternary alloys where the starting points were pure Li-Pb or Pb-Sb alloys, decreases with the addition of the third ingredient (Sb or Li). On the other hand, for alloys, where starting alloys were from Li-Sb system, the integral mixing enthalpy increases with the addition of the third component (Pb). The shape of the dependence of the integral mixing enthalpy of Sb or Li concentration and rapidly decreasing values of the integral mixing enthalpy of XSb or XLi can probably be attributed to the formation of associates, in the liquid phase, of high-temperature phases existing in the Li-Sb system. The jumps in the partial molar enthalpy of Sb and Li and the occurring minima of the integral mixing enthalpy indicate a formation of the solid phase and denote crossing of the liquidus line.
Charakterystyka złączy ze stopów tytanu wytworzonych przy użyciu wielowarstwowych folii Ni/Al i Ti/Al.
Characterization of joints of titanium alloys manufactured with the use of Ni/Al and Ti/Al multilayers.
Łukasz Maj
Streszczenie
Głównym celem niniejszej rozprawy doktorskiej jest wytworzenie i charakterystyka złączy ze stopów tytanu uzyskanych przy użyciu wielowarstwowych folii z układów warstw Ni/Al oraz Ti/Al metodą spajania rezystancyjnego.
Reaktywne folie wielowarstwowe o okresie nanometrycznym wzbudziły znaczne zainteresowanie ze względu na duże ilości ciepła wytwarzanego w czasie reakcji egzotermicznych. Jest to związane z wysoką ujemną entalpią tworzenia faz międzymetalicznych oraz krótką drogą dyfuzji między substratami reakcji, co pozwala na inicjację tzw. samo-podtrzymującej wysokotemperaturowej syntezy (SHS) propagującej w takim cienkowarstwowym materiale w formie płaskiego frontu. Temperatura adiabatyczna reakcji w układzie wielowarstwowym może przekraczać 1000°C i silnie zależy od jego wymiarów geometrycznych. Duże ilości ciepła generowane w krótkim czasie pozwalają na dostarczenie energii bezpośrednio w obszar złącza, co otwiera nową drogę w zakresie łączenia takich materiałów jak stopy tytanu. Eksperymenty wykazały jednak, iż ciepło uzyskane z folii o grubości kilkudziesięciu mikrometrów nie jest wystarczające do wytworzenia trwałego połączenia.
Dlatego, w ramach niniejszej rozprawy doktorskiej zaprezentowano nowy sposób łączenia z wykorzystaniem ciepła generowanego podczas gwałtownych reakcji egzotermicznych wielowarstw wspomaganego dodatkowym grzaniem rezystancyjnym. W tym celu w programie COMSOL® Multiphysics przeprowadzono symulacje rozkładu temperatury w obszarze złącza podczas procesu łączenia. Równocześnie, otrzymane materiały charakteryzowano pod kątem ewolucji mikrostruktury przy zwiększaniu czasu trwania procesu łączenia metodami skaningowej oraz transmisyjnej mikroskopii elektronowej (SEM/TEM). Profile zmian składu chemicznego na granicy materiał bazowy/folia wielowarstwowa wyznaczono metodą spektroskopii promieniowania rentgenowskiego z dyspersją energii (EDS). Pomiary właściwości mechanicznych złączy badane były drogą testów twardości i wytrzymałości na ścinanie.
Otrzymane wyniki wskazują, że wykorzystanie ciepła generowanego podczas propagacji frontu reakcji egzotermicznej w folii wielowarstwowej Ni/Al lub Ti/Al wspomaganej dodatkowym grzaniem rezystancyjnym pozwala na uzyskanie trwałego złącza pomiędzy elementami wykonanymi ze stopu Ti-6Al-4V. Sumaryczny wkład ciepła egzotermicznej reakcji wielowarstwowej folii oraz grzania rezystancyjnego umożliwia szybkie dojście i utrzymanie temperatury w strefie złącza na poziomie ~800°C, tj. wszystkie reakcje w granicach pomiędzy przereagowaną folią wielowarstwową a stopem Ti-6Al-4V mają cechy przemian w stanie stałym. Co więcej, występuje korzystny gradient temperatury na granicy złącza przyspieszający lokalne procesy dyfuzji. Otrzymane złącza charakteryzują się znaczną wytrzymałością na ścinanie dochodzącą do 450 MPa. Jednocześnie jej stopniowy wzrost wraz z wydłużaniem czasu procesu łączenia wskazuje, że zachodzący wtedy powolny wzrost temperatury przy równoczesnym docisku prasy hydraulicznej stopniowo eliminuje porowatość z granic łączonych elementów i zwiększa zakres przereagowanych powierzchni.
Podsumowując, rezultaty niniejszej pracy potwierdzają relatywnie wysokie właściwości wytrzymałościowe wytworzonych złączy, znacznie przekraczające te, uzyskane przy pomocy takich metod jak lutowanie reaktywne czy też spajanie dyfuzyjne, przy zachowaniu wyjściowej twardości materiału bazowego. Dlatego też zaprezentowany proces, oparty o wykorzystanie reakcji wielowarstw wspomaganej grzaniem rezystancyjnym, posiada dużą przewagę w skali temperaturowo-czasowej nad metodami takimi jak lutowanie reaktywne czy spajanie dyfuzyjne.
Abstract
The main aim of the present work was to fabricate and characterize the joints between parts of titanium alloy obtained with the use of Ni/Al and Ti/Al multilayer foils applying resistive joining method.
Reactive metallic multilayer foils, characterized by a nanometric period, attracted considerable attention due to large amount of heat generated during their exothermic reactions. Such a fact is connected with a large negative enthalpy of formation of intermetallic phases and short diffusion path between reagents, what allows to initiate so-called self-sustaining high-temperature synthesis (SHS) that propagates in such a system in the form of planar reaction front. Adiabatic temperature of multilayer reaction may exceed 1000°C and strongly depends on its dimensions. Large amount of heat released in a very short time allows to provide an energy directly into the joint area, what may open a brand new way in joining of titanium alloys. However, the results of up-till-now performed experiments revealed that the amount of heat generated during reaction of a foil with a thickness of tens of micrometers is not sufficient to obtain a firm connection.
Therefore, the present work presents a new method of joining of titanium alloys which takes advantage of heat released during rapid exothermic reactions of metallic multilayer foils supported by subsequent resistive heating. The above aim was achieved through simulations of temperature distribution in the joint area during joining process performed using COMSOL software. Simultaneously, the microstructure observations of obtained joints, performed with the use of scanning and transmission electron microscopy (SEM/TEM) techniques, were aimed at characterization of microstructure evolution during extended resistive heating. The analysis of chemical composition changes across the interface between base material and multilayer foil was performed by energy dispersive X-ray spectroscopy (EDS) method. Mechanical properties of obtained joints were evaluated through hardness and shear strength tests.
The results of present experiments suggest that supporting the heat generated during propagation of exothermic reaction front along the Ni/Al or Ti/Al multilayer foil by additional resistive heating allows to obtain a firm joint between parts made of Ti-6Al-4V alloy. A total input of heat being a sum of the one released during rapid exothermic reaction and this related to resistive heating allows for a fast temperature raise up to ~800°C. All the reactions, taking place at the interface between multilayer foil and Ti-6Al-4V alloy, were controlled by a solid state diffusion, accelerated by the temperature gradient in the joint area. Obtained joints were characterized by the shear strength approaching 450 MPa. Simultaneously, a gradual increase of strength with joining process time indicates the elimination of nanoporosity at the interface between joined elements being a result of a slow increase of temperature and a load of mechanical press.
Summarizing, the results obtained in present experiments confirmed relatively high mechanical strength of fabricated joints, significantly exceeding those acquired with the help of the methods, such as reactive soldering or diffusion bonding, with simultaneous preserving the initial hardness of base material. Therefore, presented joining method, based on heat released during reaction of metallic multilayers supported by resistive heating, has the advantage in the time-temperature scale over the currently applied methods of joining of metallic materials.
Więcej artykułów…
Strona 7 z 14
<< Początek < Poprzednia 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 Następna > Ostatnie >>